fbpx
phone cb
Zostaw swój numer - oddzwonimy!
5 minut/y

Czym jest i jak leczyć ból nowotworowy?

Zachorowalność na nowotwory wzrasta z roku na rok zarówno w Polsce, jak i na całym świecie. Plasują się one na drugim miejscu jako przyczyna zgonów, zaraz za chorobami układu sercowo-naczyniowego. Jednym z najczęstszych, towarzyszących chorobom nowotworowym objawów jest ból - ból nowotworowy. Skąd się bierze, co go powoduje i kiedy zaczyna towarzyszyć pacjentowi? 
Body & Mind
24.05.2023
Body&Mind - informacja

Informujemy, że obecnie nasza działalność skupia się wyłącznie na świadczeniu usług z zakresu medycyny estetycznej. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą w zakresie tych specjalizacji.

Spis treści
Kopiuj link

Ból nowotworowy - czym jest ból?

Zgodnie z Międzynarodową Organizacją Badań nad Bólem (IASP - International Association for the Study of Pain) ból stanowi nieprzyjemne odczucie zarówno fizyczne, jak i psychiczne, które ma związek z uszkodzeniem tkanek lub możliwością ich uszkodzenia.

Ból ma kilka składowych - nie to tylko fizyczne i psychiczne przeżycie, ale też duchowe i emocjonalne. Należy pamiętać, że każdy ból jest odczuciem całkowicie subiektywnym, a więc jedynie odczuwająca go jednostka jest w stanie realnie go opisać. Wskazuje się, że ból, jako doznanie ogólne, charakteryzuje się kilkoma wymiarami, tj.:

  • objawem fizjologicznym - wymiar fizyczny,
  • wpływem na funkcjonowanie jednostki oraz jej samodzielności - wymiar funkcjonalny,
  • wpływem na samopoczucie jednostki oraz jej emocje i relacje z otoczeniem - wymiar psychospołeczny,
  • rozumieniem sensu życia i jego kierunku, własnego światopoglądu czy postawy życiowej - wymiar duchowy,
  • doświadczenia bólowe (aktualne i z przeszłości), lęki pacjenta, pogodzenie się z faktem bycia chorym - wymiar behawioralny.

Ból nowotworowy może występować we wszystkich etapach choroby. Badania wykazują, że w chwili postawienia diagnozy na ból uskarża się ok. 30-40% (niektóre źródła wskazują na 30-50%) pacjentów. Z kolei wśród osób aktywnie poddających się terapii onkologicznej, dolegliwości bólowe zgłasza nawet 50%.

Przy zaawansowanym stadium choroby ból towarzyszy ogólnej większości, ponieważ jest obecny aż w 90% przypadków (niektóre źródła wskazują 80%). Leczenie i łagodzenie bólu w chorobie nowotworowej jest stałym elementem terapii. Mimo tego ból potrafi nawracać i być mocno nasilony (tzw. ból przebijający). Ból może być także obecny u pacjentów w okresie remisji, a także u pacjentów, którzy wygrali z nowotworem. 

Zdjęcie przedstawiające kobietę cierpiącą na ból nowotworowy

Mechanizm powstawania bólu

Jak już wcześniej wspomniano, ból jest stałym towarzyszem chorób nowotworowych. Jego patogeneza jest zjawiskiem złożonym, ponieważ może być związana z licznymi czynnikami, np.:

  • osłabieniem,
  • znaczną utratą wagi i wyniszczeniem organizmu, tzw. kacheksja nowotworowa (10-30% pacjentów),
  • naciekaniem tkanek - tkanki wokół nowotworu (lub narząd, w którym znajduje się guz) ulegają zniszczeniu,
  • z aktywnym leczeniem onkologicznym,
  • ból może pojawiać się również jako efekt po leczeniu (10-20% pacjentów).

Rodzaje bólu w chorobie nowotworowej

W przebiegu chorób nowotworowych wyróżnia się dwa rodzaje bólu:

  • podstawowy - ciągły i długotrwały (nawet kilkanaście godzin) ból, można go kontrolować odpowiednimi środkami farmakologicznymi; za przyczynę bólu podstawowego wskazuje się podłoże trzewne, somatyczne, neuropatyczne,
  • przebijający - są to nawracające, krótkotrwałe i silne epizody bólowe (wspomniane już wyżej); bóle przebijające dotykają ok. 40-80% pacjentów; jego występowanie zależne jest od stadium choroby, leczenia; cechą typową dla bólu przebijającego jest nagły, narastający początek i krótki czas trwania; w większości przypadków pojawiają się kilka razy w ciągu doby.

U większości pacjentów (nawet u 80% z nich) ból nowotworowy spowodowany jest podrażnieniem zakończeń nerwowych i/lub obniżeniem stopnia ich pobudliwości w momencie, gdy wywiąże się stan zapalny. Są to tzw. bóle somatyczne. Wywodzą się z one z tkanki łącznej, stawów, kości, skóry, a także mięśni. Jeżeli źródłem bólu są tkanki miękkie, są one spowodowane okluzją naczyń limfatycznych i krwionośnych oraz naciekania tkanek miękkich wraz z błonami surowiczymi. W przypadku, gdy źródłem bólu są kości, najczęstszą przyczyną jest naciekanie szpiku kostnego. Ból somatyczny określany jest jako silny, ostry, konkretnie umiejscowiony. 

Bóle trzewne to ból, na który nierzadko uskarżają się pacjenci onkologiczni, opisując go jako rodzaj kolki, ból o charakterze rozlanym czy pobolewanie. Bóle trzewne dotyczą narządów układu pokarmowego, a pojawiają się na skutek ucisku lub rozciągania narządu przez tkankę nowotworową.

Bóle neuropatyczne opisywane są jako bóle przeszywające i napadowe, pojawiają się na skutek rozwoju nowotworu. Bóle neuropatyczne zależą w dużej mierze od umiejscowienia zmiany onkologicznej. 

Skala bólu, czyli jak bardzo boli

Niestety ból jest stałym towarzyszem choroby nowotworowej, dlatego też bardzo często pacjenci są proszeni o uściślenie, jak bardzo uciążliwy jest ból, który odczuwają. Aby móc jak najlepiej ocenić ból (i go uśmierzyć) lekarze posługują się specjalnie opracowanymi skalami, m.in. skalą numeryczną (NRS - Numerical Rating Score).

Stopień natężenia bólu pacjent wskazuje w przedziale 0-10, przy czym

  • 0: brak bólu,
  • 1-3: ból słaby,
  • 3-6: ból umiarkowany,
  • 7-8: ból silny,
  • 9-10: niezwykle silny i nieznośny ból.

Inną skalą mierzenia bólu jest tzw. skala Likerta, w której pacjent wskazuje czy ból jest: silny, umiarkowany, słaby, w ogóle nie odczuwa bólu. Jest to jedna ze skal werbalnych (Verbal Rating Score). Ten rodzaj skali, choć uważany za najmniej dokładny, jest jednocześnie najbardziej czytelny i zrozumiały dla pacjenta. Istnieją również skale obrazkowe. Przedstawiane są w formie różnych wyrazów twarzy, dzięki czemu pacjent może wskazać, jak się aktualnie czuje. Skale obrazkowe są często wykorzystywane, gdy pacjentem jest dziecko. Dla pacjentów, którzy przebyli leczenie operacyjne, stosuje się skalę PHHPS (Prince Henry Hospital Pain Score). Jej celem jest ocena bólu pooperacyjnego, towarzyszącego pacjentowi podczas ruchu i/lub spoczynku. Z kolei niektórzy pacjenci prowadzą tzw. dzienniczki bólu.

Wymienione wyżej skale bólu, oprócz możliwości wskazania, jak bardzo pacjent cierpi, niosą ze sobą jeszcze jedną informację - określają czy leczenie przeciwbólowe skutkuje. 

Jak wygląda leczenie bólu nowotworowego?

Leczenie bólu towarzyszącego w chorobach nowotworowych zostało ściśle określone przez WHO w formie tzw. drabiny analgentycznej - schematu stosowania leków przeciwbólowych. Drabina analgetyczna jest trójstopniowa:

  • I stopień - leki przeciwbólowe (analgetyki) nieopioidowe, stosowane w przypadku bólu o niedużym natężeniu, a także przy bólu kostnym; w tej grupie znajdują się takie leki jak m.in. paracetamol, niesteroidowe leki przeciwzapalne, 
  • II stopień - to leki z grupy opioidów, stosowane w przypadku bólu o umiarkowanym natężeniu; w tej grupie znaleźć można takie leki jak m.in. kodeina, tramadol; leki II stopnia stosowane są w momencie, gdzie nie działają leki z grupy I,
  • III stopień - leki, które stosuje się w momencie, gdy leki z poprzednich grup nie przynoszą pacjentowi ulgi; jest to grupa leków, do której zalicza się m.in. morfinę, oksykodon czy metadon. Stosuje się również leczenie wspierające marihuaną medyczną. 

Oprócz całej gamy leków, którymi można wspomagać pacjenta onkologicznego, równolegle stosuje się leczenie niefarmakologiczne w postaci np. psychoterapii poznawczo-behawioralnej, technik relaksacyjnych i oddechowych, muzykoterapii, wizualizacji.

Choroby nowotworowe dla wielu pacjentów są walką o życie, nierzadko bardzo wyniszczającą. Uśmierzanie bólu odczuwanego przez chorego jest jednym z najważniejszych elementów podnoszenia komfortu życia pacjenta. Jedną z rozwijających się metod leczenia bólu jest terapia konopna.

Źródła:

  • D.Pysz-Waberski, W.Bulska-Będkowska, E.Wachuła, Leczenie bólu przewlekłego w onkologii - współpraca onkologa z psychoonkologiem [w:] Onkologia w praktyce klinicznej - edukacja, 2019, tom 5, nr 4
  • National Cancer Institute of United States Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej i Fundacja Tam i z Powrotem, Ból w chorobie nowotworowej. Poradnik dla pacjentów i ich rodzin, wyd. Primopro, 2017
  • K.Winiarczyk, M.Knetki-Wróblewska, Ból przebijający u chorych na nowotwory [w:] Onkologia w praktyce klinicznej - edukacja, 2016, tom 2, nr 1
  • T.Lewandowski, Ból w chorobie nowotworowej [w:] Nowa medycyna, 3/2003
Newsletter

Nie przegap żadnych nowości, zapisz się do newslettera!

Jako pierwszy dowiesz się o nowych promocjach, ofertach oraz poradach zamieszczanych na naszym blogu.
Administratorem Twoich danych osobowych jest Klinika Super-Pharm sp. z o.o. (ul. Puławska 17, 02-515 Warszawa). Zgodę można wycofać w dowolnym momencie, ale nie wpływa to na zgodność z prawem działań podjętych na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

Powiązane artykuły

Sprawdź kolejne porady, które przygotowaliśmy dla Ciebie

Skorzystaj z rejestracji online i umów wizytę w Body&Mind

Sprawdź swój kalendarz, znajdź dogodny dla siebie termin spotkania i w dowolnym momencie zarejestruj się na wizytę do naszego specjalisty.
Umów się na wizytęBody&Mind - Group 69582
BODY&MIND

Skorzystaj z rejestracji online i umów wizytę!

Sprawdź swój kalendarz, znajdź dogodny dla siebie termin spotkania i w dowolnym momencie zarejestruj się na wizytę do naszego specjalisty.
Body&Mind - Group 2072
Body&Mind - bm-logo
Właścicielem Serwisu Internetowego i jednocześnie administratorem danych jest Klinika Super-Pharm Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (02-515) przy ul. Puławskiej 17, NIP 5213982432 oraz REGON 522984417.
Adres i godziny otwarcia
Na skróty
O centrum
Bod
Bod)
Oferta
© 2024 Body&Mind. Wszelkie prawa zastrzeżone Created by meditrue